Liline Arends
Consultant
Liline is een innovatieconsultant met een passie voor verandering en vernieuwing. Ze helpt organisaties om kansen te ontdekken, nieuwe technologieën te gebruiken en teams te stimuleren om creatief en anders te denken. Dankzij haar strategische inzicht en praktische aanpak is Liline een waardevolle partner voor bedrijven die willen groeien en klaar zijn voor de toekomst.
Tim Legerstee
Manager
Tim helpt klanten met de ontwikkeling van hun (commerciële) strategie, bijvoorbeeld met het optimaliseren van hun recurring revenue model, prijsstrategie of markt focus. Hij werkt het liefst voor innovatieve, missie-gedreven bedrijven die een positieve impact op de wereld maken.
Deel dit artikel
Coverbeeld: Schiphol Airport
De energietransitie op Schiphol begon niet vanuit acute nood. Er was nog geen directe netcongestie, geen financiële prikkel en geen operationele crisis. Wat er wél was: een groeiend besef dat het zo niet langer kon als Schiphol haar duurzaamheidsdoelstellingen wilde behalen.
Elektrificatie (o.a. op Airside) nam toe, duurzame ambities werden concreter en steeds meer initiatieven ontstonden binnen de organisatie. Maar onderlinge samenhang moet beter. Energie was een duurzaamheidsvraagstuk, maar destijds nog geen expliciete randvoorwaarde voor de operatie. En juist dát maakte de situatie kwetsbaar.
Samen met nlmtd werd daarom het Acceleration Team Energy (ATE) opgezet. Niet als nieuwe afdeling, maar als platform dat regie voert op energietransitie initiatieven en zo voor versnelling zorgt.
Veel goede initiatieven, geen overzicht
Binnen Schiphol gebeurde al veel op het gebied van energie en verduurzaming. Maar vrijwel alles ontstond vanuit silo’s. Logisch georganiseerd, goed bedoeld, maar zonder integraal perspectief.
De urgentie was lastig te voelen. Netcongestie speelde pas later een rol. Kosten waren geen expliciete driver. Daarnaast loopt er een zeer omvangrijk programma om het bestaande netwerk uit te breiden, waardoor problemen op korte termijn zijn opgelost. Daardoor was de urgentie voor energie regie lastig te kwantificeren en communiceren. Toch heeft het ATE een duidelijke overtuiging: zonder regie loopt Schiphol onvermijdelijk vast. Niet door één verkeerde keuze, maar door het ontbreken van een samenspel tussen vraag en aanbod die systeem optimale keuzes kan maken.
Regie organiseren zonder bestaande structuren te breken
Het Acceleration Team Energy is bewust klein gestart. Geen formeel mandaat, geen nieuwe governance-laag, geen ingreep in lopende projecten. Juist dat maakte het mogelijk om te beginnen.
Het team richt zich op samenhang. Over de keten, en over afdelingen heen. En vooral buiten de klassieke projectlogica. Niet door nieuwe installaties of projecten te starten, maar door helder te maken wie waarover beslist, welke informatie daarvoor nodig is en hoe keuzes samenhangen.
Die positie was soms ongemakkelijk. Het ATE had geen formele beslissings- en budgetbevoegdheid, alleen een inhoudelijk verhaal. Maar precies daardoor kon het functioneren als versneller in plaats van concurrent van bestaande structuren.
Beeld: Schiphol
Van weerstand naar beweging
Versnellen waar het kan, vertragen waar het moet
De samenwerking tussen Schiphol en nlmtd ging voortdurend over tempo. Inhoudelijk kon vaak verder vooruit worden gedacht dan de organisatie aankon. Dat vroeg om schakelen.
Soms betekende dat vertragen om draagvlak te behouden. Soms juist gebruik maken van momentum, bijvoorbeeld toen netcongestie concreet werd en projecten geen extra vermogen meer kregen.
Gaandeweg verschoof het gesprek. Het ATE zette energie consequent op de agenda als kritische asset voor het functioneren van Schiphol, en niet alleen als duurzaamheidsambitie. Door deze gerichte acties ontstond dat inzicht steeds vaker binnen de silo’s zelf, zonder dat daar top-down sturing voor nodig was.
Wat het ATE heeft opgeleverd
De discussie is verschoven
De belangrijkste opbrengst is niet één concreet project, maar een andere manier van kijken en urgentiebesef. De vraag is niet meer of energieregie nodig is, maar hoe die structureel georganiseerd moet worden.
Concreet betekent dit dat:
- Integrale energievraagstukken nu een vaste plek hebben in het ATE
- Organisatie- en datavraagstukken zijn geen bijzaak, maar vormen de kern van de transitie: wie stuurt, wie beslist en op basis van welke inzichten
- Bestaande programma’s vragen over energiemanagement (opwek, verbruik) vroeg in het proces meenemen
- Silo’s zelf de samenhang beginnen op te zoeken
Regie zonder macht
Door integraal naar lopende projecten te kijken, heeft het ATE geïdentificeerd welke elementen belangrijk zijn in de energietransitie: het reduceren van verbruik, slim energiemanagement, lokale opwek en een netinrichting en commerciële organisatie die de juiste prikkels geven.
Het ATE heeft geïdentificeerd waar hiaten zaten in projecten en investeringen op deze onderdelen van de energietransitie, en heeft de organisatie binnen bestaande structuren aangezet tot het starten van gerichte initiatieven.
Waarom het werkt binnen een complexe organisatie
Het ATE opereert adviserend. Niet op de stoel van projectontwikkeling en niet binnen bestaande governance-lijnen. Juist daardoor kan het helpen om besluiten beter voor te bereiden.
Infra, Commercial en SUS (Sustainability) vinden elkaar steeds vaker rondom energievraagstukken. Niet omdat het formeel moet, maar omdat het inhoudelijk nodig is om congestie op te lossen. Dat is misschien wel de belangrijkste verschuiving.
Wat andere organisaties hiervan kunnen leren
- Wacht niet tot alle urgentie zichtbaar is.
- Sluit aan op bestaande structuren in plaats van alles opnieuw te organiseren.
- Begin klein en bewijs dat dingen kunnen.
- Bouw coalities van mensen met de juiste mindset.
- En focus niet direct op nieuwe assets, maar eerst op effectief kunnen werken en sturen van wat er al is (focus op opganisatie en data).
De grootste valkuil is blijven denken in projecten. Een project kan slagen, terwijl de transitie stilvalt. Versnelling vraagt om expliciete regie over het geheel.
Vooruitkijken
Van versnelling naar vanzelfsprekendheid
Het Acceleration Team Energy is geen eindpunt. Het is een tijdelijke versneller richting een situatie waarin energieregie stevig ingebed is in de lijnorganisatie.
De komende periode staat in het teken van die verankering. Parallel aan concrete projecten, zoals micro smart grids, groeit de aandacht voor data en organisatie. Met als doel dat energieregie over enkele jaren vanzelfsprekend is binnen Schiphol.
Niet als apart programma, maar als manier van werken.
Wil je weten hoe wij jouw organisatie kunnen helpen op het gebied van energie en verduurzaming? Neem contact op met Pieter Paul, Lilline of Tim, we denken graag mee.
