Tim Legerstee
Manager
Tim helpt klanten met de ontwikkeling van hun (commerciële) strategie, bijvoorbeeld met het optimaliseren van hun recurring revenue model, prijsstrategie of markt focus. Hij werkt het liefst voor innovatieve, missie-gedreven bedrijven die een positieve impact op de wereld maken.
Tijmen van Diepen
Manager
Tijmen is een expert in het vormgeven en uitvoeren van strategie, met name in de energiesector. Als ervaren managementconsultant brengt hij ervaring mee op het gebied van programma management, strategie-uitvoering en duurzaamheid. In zijn aanpak combineert hij zowel hoofd als hart.
Deel dit artikel
De energietransitie is óók een ruimtelijke opgave: voor de uitbreiding van het elektriciteitsnet hebben de netbeheerders veel extra grond nodig. Het verwerven van die grond kost veel tijd: het duurt tot wel acht jaar voordat de eerste schep ook maar de grond ingaat. Hoe kunnen netbeheerders dit proces versnellen in samenwerking met elkaar en regionale overheden? nlmtd helpt bij het identificeren én verzilveren van verbeterkansen.
Ruimtelijke ordening: het is een van die aspecten van de energietransitie waar je niet zo snel bij stilstaat, maar wel essentieel in de hoognodige uitbreiding van het elektriciteitsnet. Want van de talloze nieuwe transformatorhuisjes en verdeelstations tot de kilometers extra kabels – voor alles is grond nodig.
In een klein land waar de ruimte in meerdere opzichten schaars is, zorgt dat voor flinke uitdagingen: bijna elk stukje land heeft al een functie en is in het bezit van een bedrijf, een overheid of een particulier. Je voelt de bui al hangen: hierdoor kost het verkrijgen van grond tijd – véél tijd, als je pech hebt. En dat is nou precies wat de netbeheerders níet hebben in hun strijd tegen de oplopende netcongestie.
Deze urgentie wordt sterk gevoeld door Daphne Verreth (Directeur Energie Systeem & Omgeving en opdrachtgever van dit project): “We hebben met zijn allen een grote uitdaging om een toekomstbestendig energiesysteem mogelijk te maken”, licht zij toe. “Zowel door flexibiliteit in het systeem te krijgen, duurzame moleculen, maar natuurlijk ook het bouwen en uitbreiden van onze energie infrastructuur. Om dit mogelijk te maken willen we versnellen en dit is eerste stap om te kijken wat waar mogelijk is in de ruimtelijke keten.”
Daarom wilde Netbeheer Nederland analyseren hoe het aanpassen van wetten en beleidsmaatregelen het verkrijgen van grond kan versnellen, en wat de netbeheerders zelf kunnen doen om hun onderlinge samenwerking te verbeteren. Namens nlmtd waren Tim Legerstee en Tijmen van Diepen betrokken bij de analyse, die in nauwe samenwerking verliep met het ministerie van Economische Zaken en Klimaat.
Om het bouwen en uitbreiden van onze energie infrastructuur mogelijk te maken willen we versnellen en dit is eerste stap om te kijken wat waar mogelijk is in de ruimtelijke keten
Spoor 1: Beleid en wetten
Er wordt al veel tussen overheden en netbeheerders samengewerkt in het Landelijk Actieprogramma Netcongestie. In dit traject lag de focus op het identificeren van een aantal maatregelen dat veel versnellingspotentieel had, waar nu momentum is voor aanpassingen in bijvoorbeeld wetgeving en beleid.
Het eerste spoor bouwt namelijk voort op een vergelijkbare analyse van TenneT, de beheerder van het landelijk hoogspanningsnet. “TenneT onderzocht eerder al welke aanpassingen van wetten en beleidsmaatregelen het verkrijgen van grond kunnen versnellen”, vertelt Tim. “Denk aan minder complexe vergunningverlening of bij geschillen sneller naar de Raad van State gaan.”
Om te voorkomen dat de bottleneck hiermee simpelweg verschuift naar het middenspanningsnet, moeten de regionale netbeheerders óók versnellen. In dat kader wilde Netbeheer Nederland, de vereniging van alle netbeheerders, inventariseren welke voorstellen van TenneT ook zinvol zijn voor middenspanning.
“In verschillende workshops hebben we uiteenlopende experts bijeengebracht vanuit de netbeheerders en het ministerie – denk aan omgevingsjuristen, omgevingsmanagers en specialisten grondzaken”, licht Tim toe. “Zo konden ze per thema onderling het gesprek voeren over welke maatregelen wel en niet relevant zijn voor middenspanning en hoe die verder kunnen worden uitgewerkt.”
Het team evalueerde een breed spectrum aan mogelijke maatregelen. Deze werden gefilterd tot de meest relevante en impactvolle opties overbleven. Deze zijn onder te verdelen in vier categorieën.
Tim: “Ten eerste versnelde processen voor grondzaken. Ten tweede het vergunningsvrij maken van projecten met weinig impact op de leefomgeving – denk aan een airco erbij plaatsen of een station net een meter over de oorspronkelijke bouwgrens uitbreiden. Ten derde afspraken met bevoegde gezagen – in de praktijk vrijwel altijd gemeenten – om zo vertragende gesprekken te voorkomen. En tot slot het creëren van uitwijkmogelijkheden.”
Spoor 2: Zelf beter samenwerken
Hiermee liggen er verschillende maatregelen die de Tweede Kamer kan doorvoeren. De netbeheerders keken uiteraard ook kritisch naar hun eigen interne processen: hoe kunnen deze worden verbeterd om verder te versnellen? Daarbij stond de samenwerking tussen TenneT en de regionale netbeheerders rond het verwerven van grond centraal.
“Hoogspanningsmasten leiden uiteindelijk naar een transformatorstation, waar de stroom wordt omgezet in middenspanning”, schetst Tijmen. “Dit is waar TenneT en de regionale netbeheerders elkaar ontmoeten: ze moeten samen besluiten waar ze zo’n station bouwen. Wij hebben gekeken welke verbeterbehoeftes er zijn rond die samenwerking in relatie tot grondzaken.”
Hier richtte het tweede spoor van de analyse zich op. De inventarisatie vond plaats via interviews en procesanalyses. “We hebben een groot aantal mensen van ruimtelijke ordening binnen de vier netbeheerders gesproken om vanuit ieders perspectief de verbeterbehoeftes in kaart te brengen”, vertelt Tijmen.
Daaruit zijn drie concrete verbeterrichtingen naar voren gekomen. Ten eerste het maken van betere afspraken rond de gezamenlijke werkwijze en het vergroten van de kennis van elkaars processen, die flink uiteenlopen. Ten tweede een vijftal concrete aanbevelingen voor directe verbeteringen rondom reguliere grondaankoop en locatiekeuze. En tot slot mogelijkheden om de samenwerking in strategische grondaankoop te verbeteren.
Dat past helemaal in onze filosofie. Niet een rapport opleveren en zeggen: ‘Succes ermee’, maar zorgen dat het ook leidt tot tastbare resultaten.
Van voorstellen naar versnellen
De voorstellen uit beide sporen vormen de belangrijkste input voor een breder maatregelenpakket dat op 18 juni is besproken met de staatssecretaris. nlmtd stelde niet alleen het rapport op, maar ondersteunde later ook de uitwerking van dit pakket. Door het enerzijds heel actiegericht te maken en anderzijds alle verbeteringen te onderbouwen met versnellingspotentie, is voor dit pakket snel duidelijk geworden waar de potentie precies zit.
En dit is nog maar het begin: om daadwerkelijk te versnellen, moeten de verbeterinitiatieven nog worden geïmplementeerd binnen het Landelijk Actieprogramma Netcongestie. “We hebben goede voorstellen waarmee we impact met elkaar kunnen maken” zegt Daphne. “De komende tijd moeten we dit met zijn allen concretiseren zodat we daadwerkelijk kortere doorlooptijden gaan ervaren.”
De partijen in het Landelijk Actieprogramma Netcongestie zijn nu enthousiast om met deze maatregelen aan de slag te gaan om zo sneller energie infrastructuur aan te leggen voor inwoners en bedrijven. Hiervoor worden de maatregelen de komende tijd verder gedetailleerd. Ook in deze fase blijft nlmtd betrokken.
“Dat past helemaal in onze filosofie”, zegt Tijmen. “Niet een rapport opleveren en zeggen: ‘Succes ermee’, maar zorgen dat het ook leidt tot tastbare resultaten.”
Die zijn bij de netbeheerders uiteraard méér dan welkom. “Iemand uit de directie vertelde me laatst dat hij zoveel positieve geluiden hoorde over dit project”, zegt Tim. “Een schoolvoorbeeld van een project waar het is gelukt om echt samen te werken.”
Samenwerken met de nadruk op werken
Drie factoren waren volgens hem bepalend voor dit succes. “Ten eerste hebben we aan de voorkant veel tijd gestopt in het identificeren van de juiste opzet en stakeholders, waarbij we het belangrijk vonden dat experts direct met elkaar in gesprek gingen. Ten tweede hebben we heel helder gekwantificeerd welke maatregelen echt kunnen zorgen voor een versnelling. En ten derde hebben we concreetheid aangebracht – we hebben ons vastgebeten in de details waar dat nodig was én uitgezoomd om het brede plaatje te schetsen.”
Tijmen voegt daaraan toe dat het ook cruciaal was dat iedereen fysiek bij elkaar kwam. “Dat heeft de verschillende partijen echt dichter bij elkaar gebracht en de samenwerking enorm bevorderd.”
Ook als opdrachtgever onderschrijft Daphne de positieve samenwerking: “Er waren korte lijnen en goede communicatie, waardoor de samenwerking erg duidelijk verliep.”
Dat samenwerken essentieel is voor de energietransitie, is inmiddels bijna een mantra binnen de sector. Maar daar zit ook een allergie. “In de praktijk komt samenwerken vaak vooral neer op samen praten”, weet Tijmen. “En de tijd van praten is inmiddels wel voorbij, vinden de netbeheerders: het is hoog tijd om te versnellen.”
“Dat is de kracht van dit project”, besluit hij: “Dat we samen tot hele concrete resultaten zijn gekomen. Zoals iemand ooit tegen mij zei: samenwerken met de nadruk op werken.”
