Circulaire consumentenelektronica: Een integraal overzicht van de huidige materiaalketen én wat nodig is om deze te sluiten
Uitdaging
Het circulair maken van consumentenelektronica vraagt om een integraal, kwantitatief overzicht van de huidige circulariteit van de gehele keten – van instroom tot gebruik en uitstroom.
Resultaten
Samen met de partijen in de keten hebben we in beeld gebracht hoe circulair de stromen van kleine consumentenelektronica momenteel zijn, waar Nederland op moet inzetten om haar doelstellingen te behalen, en welke rol de vele ketenpartijen hierin spelen.
Klant
Invest-NL draagt als de nationale investerings- en ontwikkelingsinstelling bij aan een duurzamer en innovatiever Nederland.
In het kort
Kleine consumentenelektronica vormen een belangrijk puzzelstuk in het realiseren van een circulaire economie. We hebben voor Invest-NL een materiaalstroomanalyse uitgevoerd en verdiepende interviews gehouden met diverse stakeholders. Er is nu voor het eerst een totaaloverzicht van de gehele keten én van de stappen die nog moeten worden gezet om deze volledig circulair te maken.
Uitdaging
Steeds meer elektronisch afval
We gebruiken steeds meer elektronica, wat leidt tot groeiende milieudruk en een toenemende hoeveelheid elektronisch afval. Zo belanden bovendien waardevolle en kritieke grondstoffen op de afvalberg, wat onze afhankelijkheid van andere landen vergroot.
Van lineair naar circulair
Op weg naar een circulaire economie in 2050, zijn voor 2030 duidelijke doelen gesteld: nieuwe elektronica is duurzaam ontworpen en geschikt voor recycling, het circulair potentieel wordt maximaal benut en afgedankte apparaten worden hoogwaardig gerecycled.
Integraal overzicht van de keten ontbreekt
Richting te geven aan deze transitie vraagt om meer inzicht in de huidige stand van zaken. Er bestond nog geen integraal, kwantitatief overzicht van de circulariteit van consumentenelektronica in Nederland. Zonder dit overzicht is het moeilijk te bepalen waar de grootste circulaire kansen liggen en welke interventies de meeste impact hebben.
Proces
We hebben een materiaalstroomanalyse uitgevoerd en deskresearch gedaan. Om de resultaten te valideren en verdiepen, hebben we daarnaast interviews gehouden met partijen uit de hele keten. Op basis van alle input hebben we een integraal, kwantitatief beeld samengesteld van de huidige circulariteit van de consumentenelektronicaketen en aanbevelingen gedaan voor het circulair maken van de keten.
Deepdive in het proces
Scope bepalen
Namens nlmtd voerden Marthe Posthumus en Kasja Oostindie het onderzoek uit. Dat begon met de doel- en scopebepaling. Samen met Invest-NL verkenden Marthe en Kasja welke materiaalstromen ze onder de loep zouden gaan nemen. Ze kwamen uit op kleine elektronica – zoals smartphones, laptops en kleine huishoudelijke apparaten.
Deze focus heeft twee hoofdredenen. Ten eerste bevatten die kleine apparaten relatief veel kritieke materialen. Ten tweede worden ze nog veel minder hergebruikt dan grote apparaten zoals bijvoorbeeld wasmachines. Daar ligt dus nog een belangrijke opgave.
Data verzamelen
Stap twee was de dataverzameling. “Deze fase liep deels parallel met de scopebepaling”, nuanceert Kasja. “Als je iets wil onderzoeken, moet daar namelijk wel data over beschikbaar zijn. Dit bleek ook een uitdaging: het was lastig om voor zowel de instroom als uitstroom betrouwbare, gedetailleerde informatie te vinden. Daarom hebben we de analyse beperkt tot drie hoofdcategorieën: beeldschermen & monitoren, kleine huishoudelijke apparatuur en telecommunicatie & ICT.”
Voor de dataverzameling werkte het team samen met de partijen die belangrijke datastromen in de sector monitoren en registreren: Stichting OPEN en SCYCLE/UNITAR. Als beheerders van deze industriedata zijn zij een autoriteit voor deze materiaalstromen, wat de betrouwbaarheid en geloofwaardigheid van de analyse waarborgt.
Analyseren en verdiepen
De volgende fase betrof het analyseren van de verzamelde data en het houden van interviews. Op basis van hun eerste bevindingen gingen Marthe en Kasja in gesprek met vijftien relevante stakeholders uit de keten – van producenten en retailers tot reparateurs en inzamelaars.
“Alleen zij kunnen het verhaal vertellen achter de kwantitatieve data”, legt Marthe uit: “Waar gaat het al goed en tegen welke uitdagingen lopen deze partijen nog aan? Zo valideerden én verrijkten we onze inzichten.”
Het rapport schrijven
Tot slot het opstellen van het rapport. De grootste uitdaging zat hier in het interpreteren van de verzamelde inzichten: Hoe leggen we de data uit? Wat zijn de gemene delers die naar voren komen in de interviews? Welke aanbevelingen volgen daaruit?
Tot slot werd het rapport gereviewd door een aantal stakeholders. “Dat is ook een belangrijke stap”, stelt Kasja: “De bevindingen weer teruggeven aan de sector en zorgen dat het beeld dat wij hebben geschetst wordt geverifieerd.”
Resultaten
De gehele keten in beeld
Er is nu voor het eerst een integraal, kwantitatief overzicht van de circulariteit van de materiaalstromen van kleine consumentenelektronica – van instroom tot gebruik en uitstroom. Zo blijkt dat een derde van de kleine elektronica nog bij het ‘gewone’ afval belandt en dat nieuwe producten voor slechts 15% uit secundaire materialen bestaan.
Richting circulariteit
Minstens zo belangrijk is dat de verschillende stakeholders nu beter weten waarop ze moeten inzetten om de doelstellingen voor 2030 en 2050 te realiseren. Het rapport bevat tal van concrete aanbevelingen, onderverdeeld in drie categorieën: verminder (gericht op minder en beter materiaalgebruik), vertraag (het verlengen van de productlevensduur) en sluit (het terugwinnen van materialen of energie).
Samenwerking binnen de hele keten
Een centrale conclusie is dat verdere vooruitgang vraagt om samenwerking binnen de hele keten om circulariteit schaalbaar en investeerbaar te maken. Het rapport specificeert ook welke rol de verschillende partijen te vervullen hebben bij het circulair maken van de keten.
Link naar het rapport: https://www.invest-nl.nl/nl/kennis-en-publicaties/rapport-circulariteit-kleine-consumentenelektronica
Benieuwd naar meer resultaten uit het onderzoek?
Next Steps
Dankzij de materiaalstroomanalyse is er nu een duidelijk beeld van waar de keten rond kleine consumentenelektronica nu staat én wat er nog moet gebeuren om geheel circulair te worden. Daarmee vormt de analyse eigenlijk pas het startpunt – het echte werk ligt nog voor de boeg.
De uitkomsten worden volop gedeeld met de markt en Invest-NL roept producenten, retailers, ketenpartners en financiers op om samen oplossingen te ontwikkelen. Ook Marthe als onderzoeker ziet daarbij kansen om aan te sluiten bij innovatieve initiatieven: “Om significante impact te maken, zal wel flink moeten worden opgeschaald. Bovenal is het essentieel om systeemverandering te realiseren in de hele keten.”
Conclusie
In deze systeemverandering schuilt de voornaamste opgave. De keten is momenteel vooral ingericht op economische groei in plaats van op waardebehoud, waardoor ze grotendeels lineair blijft functioneren. Een deel van de uitdaging zit in de vele betrokken partijen. Alleen samen kunnen zij de keten sluiten.
Deze uitdaging weerspiegelde zich ook in het onderzoek. “In de interviews kwamen de verschillende perspectieven duidelijk naar voren”, vertelt Marthe. “De kunst zat erin om op basis van al die gesprekken tot één objectief beeld te komen.”
“Dat is tegelijk de kracht van deze materiaalstroomanalyse”, voegt Kasja toe. “Er is nu één eenduidig beeld van de hele keten en daarmee een uitgangspunt voor betere samenwerking tussen de vele partijen die met elkaar een succes moeten maken van deze cruciale transitie.”
Meer weten? Ik werkte hieraan!
