Slimmer benutten van het net: hoe TenneT versnelt met innovatie scouting
Uitdaging
TenneT richtte een tijdelijk team op: Customer Connections & Capacity (CCC), met het doel is om extra capaciteit vrij te spelen en klanten sneller aan te sluiten. Daarvoor is innovatie onmisbaar, maar hoe breng je dat in een organisatie die vooral draait om betrouwbaarheid en risicobeheersing?
Resultaten
Samen met nlmtd ontwikkelde TenneT een innovation scouting playbook: een gestructureerde methode om uitdagingen open te formuleren, marktoplossingen te vinden en proof-of-concepts te draaien. Zo ontstonden niet alleen nieuwe manieren om capaciteit te benutten, maar ook een cultuurverschuiving richting open innovatie en meer samenwerken met externe partners.
Klant
TenneT is de landelijke netbeheerder voor hoogspanningsverbindingen in Nederland. Het bedrijf is verantwoordelijk voor een stabiel, betrouwbaar en toekomstbestendig elektriciteitsnet.
In het kort
De energietransitie vraagt meer van het elektriciteitsnet dan ooit. Om sneller meer capaciteit vrij te spelen, richtte TenneT het team Customer Connections & Capacity (CCC) op, met één doel: klanten sneller aansluiten door slimmer te innoveren. Samen met nlmtd ontwikkelde TenneT een innovation scouting playbook, een gestructureerde aanpak om uitdagingen open te formuleren, marktoplossingen te vinden en proof-of-concepts te testen.
De aanpak leverde niet alleen tastbare resultaten op, zoals meer benutbare capaciteit en snellere innovatietrajecten, maar ook een cultuurverschuiving richting open samenwerking en experimenteren.
Samen met nlmtd hebben we innovatie tastbaar gemaakt: van design thinking tot challenges in de markt. Dat gaf ons tempo én een nieuwe manier van denken
Uitdaging
congestie vraagt om nieuwe werkwijzen
Door de opkomende elektrificatie is de opgave helder: het elektriciteitsnet moet in korte tijd enorm uitgebreid én slimmer benut worden. “We zien dat er drie tot vijf keer zoveel infrastructuur nodig is als er nu staat. Dat kunnen we nooit alleen met bouwen oplossen,” zegt Han Stegeman, directeur a.i. CCC bij TenneT. Daarom besloten ze vanaf 2024 CCC op te zetten. Dit multidisciplinaire team kreeg de opdracht om belemmeringen weg te nemen en versnelling te organiseren. Han: “Waar normaal meerdere teams en nog meer stappen nodig waren om een klant aan te sluiten, knippen wij het proces door en halen we zaken naar voren door verschillende stappen parallel samen op te pakken. Zo laten we zien dat het sneller kan.” Bovendien ging TenneT op zoek naar nieuwe vormen van innoveren: wat is er beschikbaar in de markt? En hoe kunnen we dat inzetten om netcongestie op te lossen? nlmtd werd ingeschakeld om mee te denken en een innovation scouting playbook op te zetten.
Proces
Samen met nlmtd startte TenneT met een design thinking-traject om de belangrijkste uitdagingen in kaart te brengen en te vertalen naar een concreet innovation scouting playbook. Deze gestructureerde aanpak, van het formuleren van challenges tot het testen van proof-of-concepts, maakte innovatie sneller, gerichter en opener richting de markt.
Deepdive in het proces
1. Design thinking & heatmap
Met ondersteuning van nlmtd werd gestart met een design thinking-traject. Hieruit kwam een heatmap van de belangrijkste uitdagingen, met als rode draad: innovatie is cruciaal om vooruitgang te boeken.
2. Innovation Scouting Playbook
nlmtd vertaalde dit naar een concreet playbook, met iteratieve stappen (van divergeren naar convergeren).
- Uitdagingen ophalen & prioriteren: breed ophalen, daarna scherp prioriteren in een portfolio.
- Challenge formuleren: Wat weten we allemaal over het probleem en hoe brengen we dit terug tot de essentie? En wat is het beoogde effect van de oplossing?
- Markt activeren en selecteren: eerst publiceren (via een platform zoals Rethinking Energy) en actief scouten. Daarna inzendingen intern beoordelen, finalisten laten pitchen en vervolgens in gesprek gaan.
- Proof-of-Concept(s): in korte sprints uitvoeren, daarna beslissen: opschalen of stoppen?
Tender vs. Challenge.
Zoals je ziet lijkt dit verdacht veel op een tender. Toch is er een groot verschil. Een tender specificeert de oplossing, maar het risico is dat je dan krijgt wat je al kent. Een challenge specificeert het gewenste effect, en laat de markt zo met verrassende routes komen. Roel (nlmtd): “Je weet niet wat je niet weet. Door de vraag open te stellen, krijg je ook oplossingen die je zelf nooit had bedacht.”
3. Challenges uitvoeren
De eerste challenges werden gepubliceerd via het platform Rethinking Energy. Met wereldwijde oproepen kwamen er tientallen inzendingen binnen, die via een strak selectieproces werden teruggebracht naar enkele proof-of-concepts. Daarbij werd intensief samengewerkt met technische experts binnen TenneT, die zo direct betrokken raakten bij de innovatie.
Resultaten
Bewijs dat het anders kan
Een van de eerste successen was de Overhead Line Monitoring Challenge. Han: “We hebben meer dan 40 inzendingen gekregen. Uiteindelijk hebben drie partijen samen een proof-of-concept uitgevoerd. Daarmee zagen we bijvoorbeeld dat we tijdelijk meer stroom door bestaande lijnen kunnen sturen. Hiervoor hadden we niet gedacht dat dit mogelijk was.” Roel: “Ook kunnen we veel sneller in kaart brengen waar externe beperkingen, zoals minimale veiligheidsafstanden of elektromagnetische compatibiliteit, maatgevend zijn, zodat we daar op kunnen acteren. Tenslotte hebben we ook nieuwe stappen gezet op het vlak van virtuele inspecties met behulp van drones om de gezondheid van onze assets sneller en beter in kaart te kunnen brengen. ”
De aanpak leverde meerdere resultaten op:
- Versnelling: proof-of-concepts in enkele maanden i.p.v. jaren.
- Nieuwe capaciteit: aantoonbaar extra ruimte in bestaande net.
- Ecosysteemdenken: niet alles zelf maken, maar samen bouwen met gespecialiseerde partners en deze ook samen laten werken.
Han benadrukt dat juist de combinatie van doen én leren werkt: “Ons motto is: doen is het nieuwe denken. Je hoeft je niet te schamen voor de eerste iteratie. Het mag wild en ambitieus zijn, daarna scherpen we het wel weer bij.”
We hebben laten zien dat dit werkt. Nu is de uitdaging om het groter te maken: meer teams, meer impact, en vooral zorgen dat dit de nieuwe manier van werken wordt.
Next steps
Na de eerste succesvolle challenges wil TenneT de aanpak structureel inbedden binnen CCC en breder in de organisatie. Daarbij liggen drie prioriteiten:
- Opschalen van bewezen concepten: de komende maanden worden de eerste oplossingen, zoals overhead line monitoring, daadwerkelijk gekoppeld aan de operationele systemen.
- Meer uitdagingen uitzetten: nieuwe challenges rond netcongestie en slimme benutting van capaciteit staan al op de agenda.
- Verankeren van het playbook: het innovation scouting playbook wordt doorontwikkeld zodat ook andere afdelingen en zelfs andere netbeheerders ermee kunnen werken.
Conclusie
Het playbook en de eerste challenges vormen de basis voor een nieuwe manier van werken bij TenneT. Innovatie wordt niet langer gezien als iets vrijblijvends, maar als noodzakelijke voorwaarde om de energietransitie te realiseren. Roel: “Naast sneller bouwen is het net beter benutten cruciaal om de energietransitie tijdig, betaalbaar en duurzaam te faciliteren, dit vergt enorme innovatiekracht. Dit gaat niet alleen over techniek, maar ook over mindset. Door samen te werken en open vragen te stellen, maak je ruimte voor oplossingen die echt verschil maken.” Han sluit af: “De operationele business betaalt ons salaris, maar innovatie betaalt ons pensioen. Met deze aanpak hebben we laten zien dat we sneller én slimmer vooruit kunnen.”
Meer weten? Wij werkten hieraan!
Roel Engels
Roel Engels
