Hoe Enexis samen met nlmtd de energietransitie voor middenspanning concreet maakt

Energie

Strategie

Uitdaging

Het middenspanningsnet vraagt om maatwerk: handmatige berekeningen per klant zijn tijdrovend en niet schaalbaar. Enexis wil proactief inzicht in de netcapaciteit en toekomstige investeringen.

Dit vergt dat netwerkarchitecten en IT intensief samenwerken en een nieuwe, efficiëntere werkwijze aannemen. Dit vergt dat netwerkarchitecten en IT intensief samenwerken en gezamenlijk een nieuwe, efficiëntere werkwijze ontwikkelen en toepassen.

Resultaat

De gecreëerde aanpak zorgt voor een snellere, datagedreven manier van werken. Netarchitecten werken proactief, er is een aantrekkelijke visie voor investeringsplannen en de samenwerking met IT en externe partijen is versterkt.

Klant

Enexis beheert het elektriciteitsnet in Noord-, Oost- en Zuid-Nederland en werkt aan een betrouwbaar, duurzaam en slim energiesysteem.

In het kort

Na een eerdere samenwerking rond laagspanningsnetten klopte Enexis opnieuw aan bij nlmtd. Dit keer met een vervolgvraag Hoe maken we de energietransitie op middenspanningsniveau concreet en inzichtelijk?

Voor het laagspanningsnet hadden we in samenwerking met Enexis al tooling ontwikkeld om proactief inzicht te krijgen in de netten. Deze tooling maakte het mogelijk om knelpunten tijdig in kaart te brengen en passende oplossingen te ontwikkelen. Op basis van dit werkpakket kon de grootschalige wijkaanpak van start gaan. Voor het middenspanningsnet lag er een vergelijkbare vraag, maar de aard van het werk was fundamenteel anders. Er waren minder standaardberekeningen mogelijk, wat meer maatwerk vereiste.

Samen ontwikkelden we het programma Meters Maken op Middenspanning; een nieuwe werkwijze, visie en set aan tools. Het resultaat? Sneller inzicht, gestandaardiseerd beleid en een stevig fundament voor een toekomstbestendig elektriciteitsnet.

Km aan kabel tot 2032

Nieuwe gebouwen tot 2032

Miljard aan investeringen

De eerste berekeningen vormden een belangrijk inzicht voor Enexis. Dankzij het inzicht van deze analyses werd concreet hoe groot de energietransitie zou worden, en dat het écht niet meer op de oude manier kon.

- Thijs Derksen (Manager Net- en Capaciteitsmanagement )

Uitdaging

Van reactief naar proactief

De belasting van het middenspanningsnet werd voorheen bij elke binnenkomende klantvraag zeer nauwkeurig en handmatig berekend door netwerkarchitecten. Dit kostte veel menskracht, tijd en geld. Met de snelheid van de energietransitie en de enorme toename aan gevraagd vermogen was zo’n reactieve werkwijze niet langer houdbaar. Er ontstond behoefte om proactief te kijken naar de totale ontwikkelingen op het lokale elektriciteitsnet en te komen tot grootschalige, toekomstvaste investeringen in de middenspanningsnetten. Zodat netuitbreidingen en investeringen effectiever en efficiënter kunnen worden geïnitieerd.

Nieuwe werkwijze

Dit vraagt aan de ene kant om een nieuwe werkwijze: architecten moeten de prognoses en tooling kunnen vertrouwen en intensief samenwerken met IT. Anderzijds fungeert het project als katalysator voor verandering binnen de afdeling.

Proces

In samenwerking met Manager Net & Capaciteitsmanagement MS/LS Thijs Derksen en zijn kernteam is een heldere missie en visie voor de afdeling opgesteld. Met een roadmap is vervolgens inzichtelijk gemaakt wat nodig is om die missie te realiseren. Door het concreet te maken werd duidelijk hoe omvangrijk het project zou worden, én dat een nieuwe aanpak nodig was.

De missie van Enexis luidt: actueel inzicht verkrijgen in het middenspanningsnet, de impact van ontwikkelingen bepalen en proactieve, meerjarige werkpakketten produceren. Om dit te realiseren heeft nlmtd het programma Meters Maken op Middenspanning opgezet. Daarnaast is veel aandacht besteed aan verandermanagement. Teams zijn zelf verantwoordelijk gemaakt voor het definiëren van een netvisie, wat zorgt voor eigenaarschap, betrokkenheid en verantwoordelijkheid.

In overleg met de betrokken teams is een nieuwe 10‑jarenvisie voor middenspanning ontwikkeld: inhoudelijk sterk, visueel aantrekkelijk en per netvlak uitgewerkt. Deze netvisie biedt richting en onderbouwing voor toekomstige investeringsbesluiten.

Deepdive in het proces

Nieuwe tooling
In samenwerking met de ontwikkelteams van Enexis ICT zijn we gestart met het ontwerpen van nieuwe tooling. Door netwerkarchitecten direct met ICT te laten samenwerken, groeiden zowel de domeinkennis als het onderlinge vertrouwen. De tooling is gerealiseerd door Enexis ICT, samen met vaste leveranciers. Handmatige berekeningen zijn vervangen door een geautomatiseerde flow. Hierdoor is de bewustwording over netcapaciteit en knelpunten vergroot, wat leidt tot snellere en beter onderbouwde keuzes.

Pro-actieve rol voor netwerkarchitecten
Voor netwerkarchitecten betekent de nieuwe tooling een grote verandering. De handmatige berekeningen verdwijnen, waardoor vragen ontstaan als: Waar moeten we ons op richten? Welk werk valt weg? Wat hebben we nodig om mee te kunnen in deze nieuwe manier van werken?
Samen met Enexis hebben we het communicatiepad naar andere afdelingen geopend, webinars over de netvisie georganiseerd en een interne roadshow opgezet. Zo werd de energietransitie breed gedragen binnen de organisatie. Dit hielp architecten om een proactieve rol richting hun collega’s aan te nemen.

Datagedreven werken
Op basis van datagedreven toekomstprognoses wordt nu geïnvesteerd in robuuste oplossingen. Niet langer reactief, maar proactief. Dit bespaart tijd, voorkomt versnippering en verbetert de besluitvorming voor de netwerkarchitecten én voor de rest van de organisatie.

Gestandaardiseerd beleid
Door slimme tooling te combineren met gestroomlijnd beleid is ook de werkwijze verbeterd. Waar eerder verschillende aanpakken bestonden en geen standaardkabel werd gebruikt, wordt nu in 90% van de gevallen dezelfde kabel voorgesteld. Dit versnelt besluitvorming, vereenvoudigt berekeningen en maakt inkoop efficiënter.
Kortom: datagedreven werken met een hoge mate van automatisering en standaardisatie.

Resultaat

De aanpak heeft geleid tot een nieuwe manier van werken, met een sterke focus op automatisering en datagedreven besluitvorming. Dit vroeg ook om een cultuuromslag, zowel intern als extern, inclusief de politieke omgeving.

De aanpak leverde concreet op

Tijdbesparing: Wat eerst twee maanden handmatig rekenwerk per netwerkarchitect vergde, is nu teruggebracht tot één persoon die via de tooling snel inzicht krijgt.
Netvisie gerealiseerd: Een inhoudelijk sterke en visueel aantrekkelijke visie biedt richting en onderbouwing voor investeringsbesluiten.
Concreter om tafel met overheden: Dankzij de tooling en data-inzichten staat Enexis sterker in gesprekken met gemeenten en provincies. Bijvoorbeeld over grondaankopen en benodigde energieinfrastructuur in hun gebied (Programmeren en Prioriteren LAN)
Van reactief naar proactief: De afdeling Net & Capaciteitsmanagement anticipeert nu op toekomstige capaciteitsvragen i.p.v. reactief te werken.
Draagvlak en samenwerking vergroot: Waar netwerkarchitecten eerst vooral zelfstandig op een vestiging werkten is nu sprake van nauwere landelijke samenwerking met IT.

Katalysator van de energietransitie
Door oplossingen en investeringen te standaardiseren en door het grote volume kon Enexis de manier van uitvoeren compleet anders inrichten:

Meerjarige planmatige netinvesteringen en inzicht in het meerjarige investeringsvolume zorgt ervoor dat de organisatie, uitvoeringspartners en stakeholders hierin vroeg worden meegenomen en tijdig kunnen anticiperen.
Aparte productiestraten, opgericht binnen het domein van de Operatie op uitvoeringsorganisatie, met externe partijen en nieuwe aanbestedingen.
Standaardisatie van Transport Verdeel Stations die prefab wordt gebouwd en binnen drie dagen op locatie wordt geplaatst i.p.v. maatwerk met maanden doorlooptijd.
Goede strategische en tactische gesprekken met gemeenten, omdat we het over de totale planologische opgave van de energietransitie kunnen hebben i.p.v. vergunning of grondaankoop per individueel project.

Inzichten en Leerpunten

Zoals bij elk verandertraject zijn er ook waardevolle lessen geleerd:

Betrek IT vanaf het begin. De afhankelijkheid van IT was groot, maar werd in eerste instantie onderschat. Betrek ze daarom vanaf dag één.
Focus op het juiste netwerksegment. De tooling werd eerst gebouwd voor middenspanning transport – de ‘snelwegen’ – maar had sneller waarde opgeleverd als gestart was met middenspanning distributie, de wijken. Dat segment heeft namelijk een veel groter volume.
Lerend vermogen is essentieel. Door ruimte te geven aan groei en voortschrijdend inzicht kon het team zich snel aanpassen en verbeteren. Dat sluit aan bij de werkwijze van nlmtd én bij de dynamische omgeving van Enexis.

Conclusie

Een toekomstbestendig energiesysteem

Hoewel het programma rond middenspanning inmiddels is afgerond, loopt de samenwerking met Enexis door in een nieuw traject. De volgende stap is het verbinden van netinzicht, afdelingen en strategieën, zodat zij gezamenlijk dynamisch systeembeheer kunnen uitvoeren. Kortom: de basis voor een toekomstbestendig energiesysteem is gelegd en wordt nu verder uitgebouwd.